Bắc Bổ Đà – Nam Hương TíchMở cửa hằng ngày

Kiến trúc – Cảnh quan

Lối kiến trúc “nội thông ngoại bế” độc đáo hiếm thấy ở miền Bắc

Chùa Tứ Ân

Chùa Tứ Ân gồm 16 tòa ngang dãy dọc với 92 gian thông nhau: cổng chùa, Tam bảo, hành lang, tòa Tiền tế, nhà Tổ, gác Kinh, Giảng đường, nhà Trụ trì, nhà Hành pháp, nhà Tạo soạn, nhà Khách, nhà Ni, nhà Ga… Lối kiến trúc “nội thông ngoại bế” tạo vẻ u tịch, thanh vắng, không cốt nguy nga mà hướng tới sự liên hoàn, thanh tịnh của cảnh giới nhà Phật.

Tòa Tam bảo kiểu chữ Đinh: Tiền đường 7 gian, Thượng điện 5 gian. Các đầu bẩy, cốn mê chạm khắc tứ linh “Long, Ly, Quy, Phượng”, tứ quý “Tùng, Cúc, Trúc, Mai”, vân mây, đao mác mang phong cách thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII–XVIII) và thời Nguyễn (thế kỷ XIX).

Tám lớp cổng và tường đất

Ngoài cổng chính, chùa có tới 8 lớp cổng thông lối giữa các công trình. Bao quanh chùa là gần 400 m tường đất trình bằng đất sỏi son núi Bổ Đà, cao 1,8–5 m, chân dày 0,8 m, mũ tường che bằng mảnh gốm, chum vại Thổ Hà – mùa Đông chắn gió, mùa Hè mát mẻ. Phía trước còn có hào sâu và hàng tre già bao bọc.

Am Tam Đức

Xây dựng thời Lê (1723), tu sửa thời Nguyễn. Am nằm lưng chừng núi Phượng Hoàng, theo đường bậc đá dài khoảng 200 m. Ba gian giữa làm kiểu chồng diêm 2 tầng mái với bốn đầu đao cong; bên trong thờ Tổ Phạm Kim Hưng.

Chùa Cao (chùa Quán Âm)

Là công trình cổ nhất – nơi phát tích của khu di tích. Kiến trúc kiểu hang động, mái vòm, tường gạch cổ dày 0,8 m; bờ mái trước đắp biển “Bổ Đà sơn”. Bên trong thờ pho tượng Quan Âm Tống Tử đúc năm 1842.

Vườn Tháp

Rộng gần 8.000 m² với 110 ngôi tháp lớn nhỏ, trong đó 97 tháp chứa xá lị, tro cốt của 1.214 nhà sư dòng Lâm Tế. Tháp Sư Tăng gắn bình cam lộ trên tòa sen, tháp Sư Ni gắn búp sen. Gạch bản mỏng gắn bằng vôi trộn mật mía và giấy bản nên rất bền.

Ao Miếu (Đền Hạ)

Cách chùa Tứ Ân khoảng 2 km về phía Tây, thờ Thạch Linh Thần Tướng và Mẫu Đá. Giữa ao Thạch Long (Thánh Trì) có tảng Đá Mẹ tách làm ba, tương truyền còn in dấu bàn tay năm ngón của Thạch Tướng Quân.

Khu vườn chùa

Hàng trăm cây cổ thụ: tre, nhãn, mít, thị, sung, trám, sấu, vối, thông, đề, đa… cùng nhiều cây dược liệu quý như ba kích, sâm nam, trắc bách diệp, mạch môn, diệp hạ châu – nguồn thực phẩm và thuốc chữa bệnh cho nhiều đời sư trụ trì và nhân dân trong vùng.