舊風光
Cựu phong quang
Tạm dịch
Phong cảnh xưa còn mãi
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
陀山風景
Đà sơn phong cảnh
Tạm dịch
Phong cảnh núi Bổ Đà
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
大成至聖
Đại thành chí thánh
Tạm dịch
Đấng chí thánh thành công lớn
Hoành phi, biển đềChùa Bổ ĐàThành Thái Đinh Dậu (1897)
三洲感應
Tam châu cảm ứng
Tạm dịch
Cảm ứng khắp ba châu
Hoành phi, biển đềChùa Bổ ĐàThành Thái Đinh Dậu (1897)
大雄寶殿
Đại hùng bảo điện
Tạm dịch
Điện báu đại hùng (Phật)
Hoành phi, biển đềChùa Bổ ĐàThành Thái Đinh Dậu (1897)
四恩禪寺
Tứ Ân thiền tự
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
佛日長明
Phật nhật trường minh
Tạm dịch
Đất Phật sáng mãi
Hoành phi, biển đềChùa Bổ ĐàTự Đức 26 (1873)
寂光土
Tịch quang thổ
Tạm dịch
Vùng đất tịch diệt tỏa sáng (Vùng đất Phật)
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
源遠流長
Nguyên viễn lưu trường
Tạm dịch
Mạch nguồn mãi chảy
Hoành phi, biển đềChùa Bổ ĐàThành Thái Ất Tỵ (1905)
普賢行
Phổ Hiền hạnh
Tạm dịch
Đức hạnh của ngài Phổ Hiền
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
智文殊
Trí Văn Thù
Tạm dịch
Trí của ngài Văn Thù
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
祖印重光
Tổ ấn trùng quang
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
禪風永振
Thiền phong vĩnh chấn
Tạm dịch
Gió Thiền thổi mãi
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
三德庵
Tam Đức am
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
觀音寺
Quán Âm tự
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
山鎮靜
Sơn trấn tĩnh
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
嶽降神
Nhạc giáng Thần
Tạm dịch
Non cao Thần giáng
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
補陀山
Bổ Đà sơn
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
切尼師
Thiết ni sư
Hoành phi, biển đềChùa Bổ Đà
東土脉流臨濟派
南天續熖補陀山
Đông thổ mạch lưu Lâm Tế phái
Phiên âm
Đông thổ mạch lưu Lâm Tế phái
Nam thiên tục diễm Bổ Đà sơn
Tạm dịch
Đất Đông mạch chảy phái Lâm Tế
Trời Nam rực sáng núi Bổ Đà
Câu đốiChùa Bổ Đà
南香跡佛天應
北陀山歷代傳燈
Nam Hương Tích – Bắc Đà sơn
Phiên âm
Nam Hương Tích Phật thiên ứng hiện
Bắc Đà sơn lịch đại truyền đăng
Tạm dịch
Phía Nam có chùa Hương Tích, đức Phật luôn ứng hiện
Phía Bắc có chùa Bổ Đà, muôn đời hương tỏa
Câu đốiChùa Bổ Đà
慧日流輝補處長舒新景象
恩天啟運陀山永顯舊風光
Tuệ nhật lưu huy
Phiên âm
Tuệ nhật lưu huy, Bổ xứ trường thư tân cảnh tượng
Ân thiên khải vận, Đà sơn vĩnh hiển cựu phong quang
Tạm dịch
Mặt trời trí tuệ tỏ soi, xứ Bổ trải dài cảnh tượng mới
Thiên đế ban ơn mở vận, núi Đà mãi tỏ phong quang xưa
Câu đốiChùa Bổ ĐàThành Thái Đinh Dậu (1897)
安居補處忘塵俗
樂道陀山捨世緣
An cư Bổ xứ
Phiên âm
An cư Bổ xứ vong trần tục
Lạc đạo Đà sơn xả thế duyên
Tạm dịch
An cư xứ Bổ quên cõi trần
Vui đạo núi Đà bỏ duyên đời
Câu đốiChùa Bổ Đà
父母養生德重恩深祈解脫
君師治教功高力大願超昇
Phụ mẫu dưỡng sinh
Phiên âm
Phụ mẫu dưỡng sinh, đức trọng ân thâm kỳ giải thoát
Quân sư trị giáo, công cao lực đại nguyện siêu thăng
Tạm dịch
Cha mẹ dưỡng sinh, nghĩa nặng ơn sâu cầu giải thoát
Vua nuôi thày dạy, công cao sức cả muốn siêu thăng
Câu đốiChùa Bổ Đà
象嶺朝前補處億年留聖跡
鳳山擁後陀天萬古顯靈聲
Tượng lĩnh triều tiền
Phiên âm
Tượng lĩnh triều tiền Bổ xứ ức niên lưu Thánh tích
Phượng sơn ủng hậu Đà thiên vạn cổ hiển linh thanh
Tạm dịch
Voi chầu phía trước chùa Bổ Đà nghìn năm lưu lại tích về đức Thánh
Núi Phượng ôm ấp phía sau chùa Bổ Đà muôn thuở hiển linh cứu giúp chúng sinh
Câu đốiChùa Bổ Đà
山居古鏡乆埋塵今日重磨氣象新
痕垢淨除光始現分明百見本來人
Sơn cư cổ kính
Phiên âm
Sơn cư cổ kính cửu mai trần, kim nhật trùng ma khí tượng tân
Ngân cấu tịnh trừ quang thủy hiện, phân minh bách kiến bản lai nhân
Tạm dịch
Ở núi tấm gương xưa bụi phủ đã lâu, hôm nay lau lại nên khí tượng mới
Quét sạch bụi bặm ánh sáng hiện ra, rõ ràng thấy được diện mạo thực của mình
Câu đốiChùa Bổ ĐàThành Thái Tân Sửu (1901)
Ba đức vẹn tròn – Bốn ơn báo đáp
Phiên âm
Tam đức viên minh tự vạn thủy chi triều Đông, Bổ xứ ức niên vĩnh điện
Tứ ân đức báo như quần tinh chi củng Bắc, Đà sơn lịch đại truyền đăng
Tạm dịch
Ba đức vẹn tròn như trăm dòng nước chảy về Đông, muôn năm chẳng đổi
Bốn ơn báo đáp như muôn sao hướng chầu Bắc Đẩu, nối tiếp lửa đèn
Câu đốiChùa Bổ ĐàThành Thái Tân Sửu (1901) – chùa Vọng Nguyệt cung tiến
陀嶺億年香福炬高懸天歲月
花堂千古在潮音遠暢國山川
Đà Lĩnh ức niên hương
Phiên âm
Đà Lĩnh ức niên hương, phúc cự cao huyền thiên tuế nguyệt
Hoa Đường thiên cổ tại, triều âm viễn xướng quốc sơn xuyên
Tạm dịch
Đà Lĩnh vạn năm xưa, đuốc phúc treo cao soi tuế nguyệt
Hoa Đường muôn thuở còn, sóng triều vang vọng nước non xa
Câu đốiChùa Bổ ĐàThành Thái Tân Sửu (1901) – chùa Vọng Nguyệt cung tiến
皇朝保大叁年歲次戊辰孟冬月福生日黃道時重修告成奉誌
Trùng tu năm Bảo Đại thứ 3
Phiên âm
Hoàng triều Bảo Đại tam niên, tuế thứ Mậu Thìn, mạnh đông nguyệt, phúc sinh nhật, hoàng đạo thời, trùng tu cáo thành phụng chí.
Tạm dịch
Giờ tốt ngày tốt tháng 10 năm Mậu Thìn niên hiệu Bảo Đại thứ 3 (1928) hoàn thành việc trùng tu phụng thờ.
Chữ Hán trên thượng lươngChùa Bổ ĐàBảo Đại 3 (1928)
Bổ Đà sơn bi – Bia núi Bổ Đà
Bia ghi chép về chùa Quán Âm, núi Bổ Đà. Phía Bắc sông Nguyệt Đức có núi Bổ Đà… Tương truyền người tiều phu chưa có con trai, khi bổ củi ở gốc thông già mỗi nhát lại niệm Phật Quan Thế Âm, nhặt được 32 đồng tiền; cầu được con trai bèn dựng chùa thờ, gọi là chùa Ông Bổ. Năm Bảo Thái Quý Mão (1723) sư Phạm Kim Hưng trùng tu; Hòa thượng Như Thị – Tính Ánh lập chùa Tứ Ân, am Tam Đức; năm 1834 trùng tu chùa bằng gạch; năm 1842 đúc tượng Quan Âm; năm 1876 môn nhân Phổ Thuần dựng Tiền đường 5 gian.
Xem nguyên văn & phiên âm
補陀山碑
Bắc Ninh tỉnh, Lạng Giang phủ, Việt Yên huyện, Tiên Lát xã, Bổ Đà sơn Quán Âm tự bi ký…
Văn biaChùa Bổ ĐàTự Đức 31 (1878)
Trùng tu bi ký
Bia ghi việc sư trụ trì Tuệ Thông trùng tu tự vũ, tượng Phật, tượng Hậu hiền. Năm Đinh Mùi xây dựng tự vũ, năm Tân Hợi trùng tu tượng Phật. Tổng đốc Nguyễn Đăng Giai cúng 1.000 quan tiền và 1 thỏi vàng; Bố chánh sứ Thái Nguyên Phạm Bạch Như cúng 200 cây gỗ; hằng năm ngày 19 tháng 2 cúng tế, hậu hiền phối hưởng.
Xem nguyên văn & phiên âm
重修碑記
Văn biaChùa Bổ ĐàTự Đức 6 (1853)
Hậu Phật bi ký (Minh Mệnh 20)
Bia ghi việc tín vãi Nguyễn Thị Nẫm, hiệu Diệu Thời, xã Yên Viên cúng 15 quan tiền và 1 mẫu 1 sào ruộng xin gửi giỗ tại chùa núi Bổ Đà. Hòa thượng Tuệ Không soạn lời, lập tại am Tam Đức, chùa Tứ Ân.
Xem nguyên văn & phiên âm
后佛碑記
Văn biaChùa Bổ ĐàMinh Mệnh 20 (1839)
Tứ Ân tự chung – Chuông chùa Tứ Ân
Năm Tân Tỵ, niên hiệu Tự Đức 34 (1881), trụ trì Phổ Tiến cùng nhân dân xã Tiên Lát đúc 1 quả chuông đồng; khắc tên các vị quý chức thập phương công đức tiền của, đồng thiếc.
Xem nguyên văn & phiên âm
四恩寺鐘
ChuôngChùa Bổ ĐàTự Đức 34 (1881)
Quan Âm tự chung – Chuông chùa Quan Âm
Tỷ khâu Thông Duệ chùa Linh Quang (Tiên Du, Bắc Ninh) cúng vào chùa Quán Âm núi Bổ Đà một quả chuông đồng.
Xem nguyên văn & phiên âm
觀音寺鐘
Nam mô đại từ đại bi Quan Thế Âm Bồ Tát chứng minh công đức.
ChuôngChùa Bổ ĐàDuy Tân 9 (1915)
Linh Chi tự chung – Chuông chùa Linh Chi
Sư trụ trì Thông Chuyên xã Tiên Lát thành tâm cúng tổ một quả chuông đồng.
Xem nguyên văn & phiên âm
靈芝寺鐘
ChuôngChùa Bổ ĐàKhải Định 2 (1917)
忠義香
Trung nghĩa hương
Tạm dịch
Bậc trung nghĩa luôn tỏa tiếng thơm
Hoành phi, biển đềAo Miếu
功扶北地忠興聖
名鎭南天上等神
Công phù Bắc địa
Phiên âm
Công phù Bắc địa: Trung hưng Thánh
Danh trấn Nam thiên: Thượng đẳng Thần
Tạm dịch
Có công giúp đất Bắc là bậc Thánh Trung hưng
Nổi tiếng khắp trời Nam là bậc Thần Thượng đẳng
Câu đốiAo Miếu
地靈先生石將
天氣南山出人才
Địa linh Tiên Lát
Phiên âm
Địa linh Tiên Lát sinh Thạch Tướng
Thiên khí Nam sơn xuất nhân tài
Tạm dịch
Vùng đất thiêng Tiên Lát sinh Thạch tướng
Khí thiêng núi Nam sản sinh bậc nhân tài
Câu đốiAo Miếu
Nguồn: Ban Quản lý di tích – Sở VHTTDL Bắc Giang, “Di sản Hán Nôm khu di tích chùa Bổ Đà” (2016).